Gaz Algılama Sistemleri

  • Exzone - Patlayıcı Madde Mühendisliği

    Gaz Algılama Sistemleri


    Sadece petrokimya tesisleri değil, endüstriyel üretimin hemen her alanına yayılan ve üretimde kullanılan zehirli ve patlayıcı maddelerin oluşturduğu risklerin azaltılması amacıyla, riskin tümüyle gerçekleşmesinden önce kaçağın yerinin zamanında tespit edilmesi, parasal kayıpların azaltılması ve özellikle can güvenliğinin sağlanmasındaki etkin rolü nedeniyle “gaz algılama sistemleri”nin önemi büyüktür.

    Tehlikeli Gazlar


    Tehlikeli Gazlar ikiye ayrılır.
    1- Yanıcı-Parlayıcı-Patlayıcı Gazlar:
    Yanıcı-Patlayıcı Gazlar girebildiği hızlı kimyasal tepkimeler sonucu, sıcaklık ve basınç etkisi ile çevresine zarar verebilen gazların tamamıdır. (Bknz. ISO 16732) Patlayıcı gaz olarak reaksiyon hızına bakılmasızın ve patlama enerjisine göre ayırmaksızın tüm patlayıcı/hızlı yanıcı gazlar aynı kategoride ele alınarak değerlendirir. Olası bir patlamanın meydana gelmesinde, patlayıcı gazın miktarının, türünden daha etkin rol oynaması, bu tür gazların özellikle depolanma ve bulunma koşullarına odaklanmayı gerektirmektedir. (FM DS 7-43) Patlayıcı gazların risk değerlendirmesi için esas alınan alt konsantrasyon limiti (LEL) ve üst konsantrasyon limiti (UEL) her gazın için ayrı tanımlanarak değerlendirilir. Bu kapsamda dikkate alınacak olan gazlar;
    • Hidrojen (H2)
    • LPG ve bileşenleri
    • Doğal Gaz
    • Metan’dan Hexan’a kadar tüm Hidrokarbon Gazları Yanıcı Patlayıcı gazların açığa çıkma riski olan gölgeler için tehlike alanları;
    • kapalı veya kapalıya yakın alanlarda 5 m çapında küre içi,
    • yarı kapalı veya parçalı kapalı alanlarda 7 m çapında küre içi,
    • tümüyle açık alanlarda 10 m çapında küre alanı içi olarak değerlendirilir. Yanıcı gazlar aynı zamanda patlayıcı ortam oluşturabilir. Atmosferik ortamda (-20 C - +40 C, 0.8-1.1 bar) doğru yanma karışımında (LEL ve OEL değeri arasında) ses hızından daha hızlı yanma, patlama olarak değerlendirilir


    2- Zehirli Gazlar:
    Belirli bir alanda 20°C sıcaklıkta tümüyle gaz halinde bulunan; solunduğunda, maruz kalındığında veya temas edildiğinde canlılarda ciddi hasara ve ölüme yol açan, insan sağlığına zarar veren maddelerin tümü ‘’Zehirli Gaz’’ olarak tanımlanmaktadır. Zehirli gazların bulunduğu veya bulunabileceği ortamda, insan sağlığına risk oluşturabilecek tüm gazlar zehirli gaz kategorisindeki gazlardır.
    Zehirli gazlar;
    • Ölümcül
    • Zarar verici
    • Aşındırıcı
    • Tahriş edici
    • Duyarlılık Arttırıcı
    • Kanserojen
    •Uzun dönemde diğer maddelerle etkileşimli ve zehirli tepkimeye yol açıcı olabilir.
    Belirtilen etkilere sahip gazların hepsi aynı kategoride ‘’Zehirli Gaz’’ olarak ele alınır ve bulunduğu ortam içinde Risk Değerlendirmesi sonucuna veya o ortam içindeki diğer gazların durumuna göre göre sınıflandırılabilir.
    Buna göre en yaygın karşılaşılan Zehirli Gazlar:
    • Hidrojen Sülfür (H2S)
    • Karbon Monoksit (CO)
    • Karbon Dioksit (CO2)
    • Sülfür Dioksit (SO2)
    • Hidrojen Florid (HF)
    • Amonyak (NH3)
    • Klor, Ozon (Cl, O3)
    • Benzer zararlı kimyasallar,
    Yukarıdakilerle sınırlı olmayan bir çok zehirli gazla karşılaşmak mümkündür.